Jakie są ograniczenia badań fińskich nad sauną?
- #badania nad sauną
- #KIHD
- #korelacja
Najważniejsze ograniczenie jest takie, że badania KIHD są obserwacyjne: pokazują związek między częstą sauną a lepszym zdrowiem, ale nie dowodzą, że to sauna jest przyczyną. Do tego dochodzą samoopis w ankiecie, jeden pomiar na starcie i wąska populacja fińskich mężczyzn w średnim wieku.
Częstość, czas i temperaturę sauny uczestnicy podawali sami, zwykle jeden raz — w latach 1984–1989 — a obserwacja trwała nawet 28 lat. W pracy o nowotworach (Laukkanen i wsp. 2019) powtórna ankieta po 11 latach tylko częściowo pokrywała się z pierwszą (współczynnik 0,69), więc nawyki się zmieniały. Grupa saunująca 4–7 razy w tygodniu liczyła tylko 201 mężczyzn, co daje szerokie przedziały ufności, a punktem odniesienia był seans raz w tygodniu, a nie brak sauny.
Wyniki słabną przy dokładniejszej korekcie: w analizie zapalenia płuc HR dla 4 i więcej seansów wzrósł z 0,56 do 0,63 po uwzględnieniu m.in. statusu socjoekonomicznego i aktywności fizycznej. Niemal wszystkie prace pochodzą od jednego zespołu (J.A. Laukkanen, S.K. Kunutsor i współpracownicy), a niezależnych kohort jest bardzo mało — jedną z nielicznych jest fińskie badanie demencji Knekta i wsp. (2020). Badania z losowym przydziałem są małe, krótkie i nie mierzą zgonów.